اما آن كه گفته است « : قوسى است از معدل النهار » همانست كه در تعريف مبتنى بر مطالع گفته آمد زيرا كه دانسته ايم مطالع قوسى از معدل النهار است . اما آن كه تعميم بين مطلع و مغيب كوكب يا جزء داده است باز وجه آن روشن است كه مراد از جزء ، هر جزء از منطقة البروج است . و مفردات ديگر آن چون دائره ميل و افق نيز روشن است ، انما الكلام در مقصود و مراد از اين تعريف . اين تعريف را شاهمير در شرح فارسى ملاعلى قوشچى آورده است ، و عبارت او مطابق دو نسخه اى از آن كه در تصرف راقم است چنين است كه نموده مىشود ، وى بعد از نقل تعريف مذكور قوشچ‌ى گويد : « اين تعريف اگر چه بحسب تخيل اقربست بفهم ، و آنچه تعديل يوم و ليل مى نمايد به حقيقت آنست چه تنقيص آن در مدارات جانب قطب ظاهر ، و تزييد آن در مدارات جانب قطب خفى ، يوم و ليل استوائى حاصل مىشود ، و ليكن موافق تعريف اكثر اصحاب فن نيست ، زيرا كه ايشان اين قوس را از معدل اعتبار نموده اند ، و آن را تفاوت ميان مطالع بلد و خط استواء داشته اند ( دانسته اند ظ ) ، و چون نسبت مطالع هر بلدى بافق استوائى بلكه از آن يك بلد در هر مدارى مختلف است جهت تحديد و تعين آن اثبات تعديل النهار كرده اند ، و تعريف آن بر اين وجه نموده اند كه : آن قوسى است از معدل كه واقع شود ميان مطلع كوكب يا مغيب آن ، يا مطلع جزء يا مغيب آن ، و ميان دائره ميلى كه بر محل تقاطع افق با مدار كوكب يا جزء گذشته باشد » . آنگاه شاهمير شروع كرده است به بيان اين تعريف كه از اكثر اصحاب فن نقل كرده است ، و بيان را به تفاوت مطالع استوائى و مطالع بلدى بدان نحو كه دانسته ايم تقرير كرده است ، و در تقريرش ناظر به تحقيق و تحرير خواجه طوسى در فصل سوم از باب سوم تذكره در هيئت و شرح فاضل بيرجندى بر آنست ، و يا ناظر به عبارت چغمينى در « الملخص فى الهيئة » و شرح قاضى زاده رومى بر آنست ، و مفاد هر دو قريب بهم است ، كيف كان اين تعريف ناتمام مى نمايد ، و تمام آن اين است كه بدينسان گفته شود :